به گزارش پایگاه خبری همبستگی ملی : سال آبی جاری برای استان کرمان با شرایطی بسیار نگران‌کننده آغاز شد.

در پایان پاییز سال گذشته، ذخیره سدهای استان کرمان به حدود ۱۵ درصد ظرفیت خود کاهش یافته بود و وضعیت منابع آبی به عنوان یک چالش جدی مطرح بود.

با این حال، فعالیت چهار تا پنج سامانه بارشی طی ماه‌های اخیر، تغییری محسوس در این وضعیت ایجاد کرد و ذخیره سدها را به شکل قابل توجهی افزایش داد.

بر اساس آخرین آمار، در حال حاضر حدود ۲۳۸ میلیون مترمکعب آب در سدهای استان کرمان ذخیره شده که معادل حدود ۳۷ درصد ظرفیت آنهاست.

مجموع بارش ثبت‌ شده در سال آبی جاری تاکنون حدود ۱۶۸ میلی‌متر بوده است که در مقایسه با متوسط بارش سالانه استان که حدود ۱۲۹ میلی‌متر است، افزایش قابل توجهی را نشان می‌دهد.

همچنین توزیع بارش‌ها در سال جاری نسبت به سال‌های گذشته متعادل‌تر بوده و برخلاف سال‌های قبل که بخش عمده بارش‌ها در جنوب استان کرمان متمرکز می‌شد، امسال بارندگی میان مناطق شمالی و جنوبی توزیع مناسب‌تری داشته است.

با وجود بهبود وضعیت منابع سطحی، مسئولان استانی به طور جدی بر این نکته تأکید دارند که این افزایش بارندگی نباید به معنای پایان چالش‌های آبی استان تلقی شود.

توجه به این نکته ضروری است که بهبود وضعیت بارندگی، مشکلات آب‌های زیرزمینی را برطرف نمی‌کند و صرفاً با اتکا به بارش‌ها نمی‌توان شرایط را مطلوب ارزیابی کرد.

در حوزه مدیریت منابع آب زیرزمینی، اقدامات متعددی در دست اجرا است.

حدود ۱۸ هزار و ۵۰۰ حلقه چاه کشاورزی دارای مجوز در استان کرمان وجود دارد که پایش پروانه‌های بهره‌برداری آنها به طور کامل انجام شده است.

پروانه چاه‌هایی که بیش از پنج سال غیرفعال بوده‌اند، پس از طی فرآیندهای قانونی لغو یا ابطال شده‌اند تا امکان بازگشت آنها به چرخه بهره‌برداری وجود نداشته باشد.

همچنین طرح تعدیل پروانه‌های بهره‌برداری در مناطق ممنوعه در حال تکمیل است که بر اساس آن، میزان آب مجاز برداشت از چاه‌ها بر اساس ضوابط قانونی تعدیل می‌شود.

نصب کنتورهای حجمی بر اساس میزان برداشت ماهانه نیز از دیگر اقدامات انجام‌شده برای کنترل برداشت از چاه‌های کشاورزی است.

آخرین وضعیت سدهای کرمان

بررسی وضعیت سدهای اصلی کرمان نشان می‌دهد که سد نساء بم با ۵۳ درصد پرشدگی، بهترین وضعیت را در میان سدهای این استان دارد.

سد جیرفت با ۱۲۵ میلیون مترمکعب آب، حدود ۳۹ درصد ظرفیت خود را دارد و سد شهید سلیمانی بافت با ۱۲ میلیون مترمکعب آب، ۳۰ درصد و سد شهیدان امیرتیموری (صفارود) با ۱۹ میلیون مترمکعب، حدود ۲۵ درصد ظرفیت خود را دارا هستند.

همچنین سد تنگوئیه سیرجان با ۵ میلیون مترمکعب آب، تنها ۱۳ درصد از ظرفیت خود را در اختیار دارد.

در این میان باید به این نکته توجه کرد که رفع کم آبی شدید در استان کرمان با یک سال بارندگی انجام نمی شود و باید برای تامین آب شرب در شمال کرمان پروژه انتقال آب خلیج فارس که سال هاست با وعده های مکرر به تعویق افتاده است تسریع شود.

آب خلیج فارس پاییز باید به کرمان برسد

استاندار کرمان نیز در گفتگو با خبرنگار مهر تاکید کرد که مسئولان مربوطه به این پروژه باید تمام تلاش خود را برای اتمام فروی این پروژه بزرگ آبی به کار ببرند.

محمد علی طالبی، با اشاره به اتمام خط لوله این پروژه گفت: باید ایستگاه های پمپاژ فوری به بهره برداری برسند و هیچ تاخیری در این زمینه قابل قبول نیست.

استاندار کرمان افزود: فاز نخست این پروژه باید در پاییز سال جاری اجرایی شود و شاهد ورود آب این خط لوله به شهر کرمان باشیم.

بهره‌وری و حسابرسی آب

معاون عمرانی استاندار کرمان نیز با اشاره به سهم مهم بخش کشاورزی از آب استان در گفتگو با مهر بیان کرد: تصمیم‌گیری در حوزه کشاورزی نیازمند حضور در عرصه تولید است و نمی‌توان صرفاً از پشت میز اداری برای این بخش برنامه‌ریزی کرد؛ بر همین اساس، کارشناسان جهاد کشاورزی در نقاط شمالی و جنوبی استان کرمان باید با مشاوران طرح سازگاری با کم‌آبی جلساتی مستمر و هدفمند داشته باشند تا تصمیمات اتخاذشده منطبق بر واقعیت‌های موجود در مزارع و باغات باشد.

محمد علی ذاکری، افزود: در حال حاضر، میانگین پرشدگی پنج سد بزرگ استان کرمان به 37 درصد رسیده است که نسبت به مدت مشابه در سال گذشته، افزایشی ۱۹ درصدی را نشان می‌دهد و این رشد قابل توجه، نتیجه مستقیم بارش‌های مؤثر در ماه‌های اخیر بوده است.

وی گفت: بخش مهمی از موفقیت در مدیریت منابع آبی استان کرمان، مرهون برنامه‌ریزی دقیق و هدفمند است.

در سال گذشته، سهم استان کرمان از کاهش برداشت منابع آب زیرزمینی ۷۰۰ میلیون مترمکعب تعیین شده بود که آمارهای موجود نشان می‌دهد این هدف با تحقق ۷۲۲ میلیون مترمکعب، فراتر از انتظار محقق شده است.

معاون عمرانی استاندار کرمان بیان کرد: تکمیل فرآیند کنتورگذاری چاه‌ها و نظارت مستمر بر چاه‌های فعال، از اولویت‌های اصلی استان کرمان به شمار می‌رود و چاه‌هایی که از آبدهی بالایی برخوردارند، باید تحت کنترل ویژه قرار گیرند و هماهنگی میان جهاد کشاورزی و شرکت آب منطقه‌ای نسبت به گذشته افزایش یابد.

وی گفت: سیلاب آذرماه خسارت‌هایی را به زیرساخت‌های استان کرمان وارد کرد که بر اساس مصوبات، اعتبارات تخصیص‌یافته برای جبران این خسارت ها باید به طور کامل صرف تکمیل پروژه سیل‌بند خُرم شود.

ذاکری، بیان کرد: در نقاط جنوبی استان نیز اصلاح مسیرهای سیلابی شهرها و روستاها با همکاری شهرداری‌ها، مدیریت بحران و شرکت آب منطقه‌ای در دستور کار قرار دارد و در این میان رودخانه جیرفت به عنوان یکی از نقاط کلیدی، نیازمند بدنه‌سازی بر اساس جدیدترین دستورالعمل‌های فنی است.

وی گفت: پروژه انتقال آب از خلیج فارس به عنوان یکی از طرح‌های حیاتی و اولویت‌دار استان کرمان در سال ۱۴۰۵ مطرح است و تشکیل کمیته نظارت با ارائه گزارش‌های هفتگی یا پانزده‌ روزه برای پیگیری مستمر آن ضروری دانسته شده است.

معاون عمرانی استاندار کرمان افزود: این پروژه برای تأمین آب شرب پایدار و ایجاد زمینه‌های توسعه اقتصادی استان، نقشی تعیین‌کننده دارد و باید بدون هیچ گونه تأخیری به سرانجام برسد.

ذاکری هرندی، ادامه داد: در خصوص صنایع، چاه‌هایی که همزمان با استفاده از آب خلیج فارس همچنان فعال هستند، باید با همکاری مشاور طرح و بر اساس نیاز واقعی صنایع، مورد بررسی مجدد قرار گرفته و در صورت لزوم مسدود شوند تا از برداشت بی‌رویه منابع زیرزمینی جلوگیری شود.

وی افزود: دو محور اساسی در مدیریت منابع آبی یعنی بهره‌وری و حسابرسی آب، نیازمند ارائه برنامه‌های عملیاتی از سوی دستگاه‌های اجرایی است تا بتوان گام‌های مؤثرتری در این مسیر برداشت.

وی تاکید کرد: هدفگذاری برای سال ۱۴۰۵، ایجاد وضعیتی بهتر نسبت به سال گذشته است و نباید هیچ‌ یک از جلسات مرتبط با سازگاری با کم‌آبی، حتی در شرایط اضطرار مانند جنگ یا آتش‌بس، لغو شود.

نباید تصور کنیم خشکسالی تمام شده است

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان نیز در گفتگو با مهر بیان کرد: افزایش ذخایر سدهای کرمان به دلیل بارندگی های مقطعی طی سال آبی جاری روی داده است و شاهد افزایش بارندگی طی این مدت در کرمان بوده ایم.

حمید علیدادی‌سلیمانی، گفت: نباید فراموش کنیم در پاییز سال گذشته فقط 15 درصد ذخایر آب کرمان آبگیری شده بود و با وجود افزایش آبگیری اما همچنان تا تکمیل این ذخایر فاصله زیادی داریم.

وی بر استفاده بهینه از منابع آبی کرمان تاکید کرد و افزود: حدود ۲۳۸ میلیون مترمکعب آب در سدهای استان ذخیره شده است اما این عدد نباید ما را با اشتباه مواجه کند و فکر کنیم مشکل تامین آب نداریم.

وی گفت: خوشبختانه بعد از چند سال بارندگی اندک در جنوب کرمان در سال آبی جاری شاهد افزایش بارندگی در شهرستانهای جنوبی استان بودیم که این مایه امیدواری است.

علیدادی سلیمانی، ابراز امیدواری کرد که در سال آبی پیش رو شاهد بارندگی نرمال در استان کرمان باشیم.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان کرمان با اشاره به برداشت های بی رویه از منابع آبهای زیر زمینی استان کرمان افزود: برداشت آب از 18 هزار و 500 حلقه چاه در کرمان ادامه دارد و باید در این زمینه با نصب کنتور بر روی چاه های مدیریت منابع آبی را جدی تر پیگیری کنیم.

کرمان طی سال های اخیر با خشکسالی دست به گریبان بوده است و مدیریت استفاده از منابع آبی یکی از ضروریات انکار ناپذیر در این استان است.

این در حالیست که با وجود اقدامات انجام شده، برداشت های بی رویه از منابع آب زیر زمینی در استان کرمان همچنان بخش قابل توجهی از منابع استحصالی در استان را هدر می دهد و کرمان را با مشکلات زیادی رو برو کرده است.

اجرای فوری طرح بزرگ انتقال آب خلیج فارس به کرمان که سالها به دلایل مختلف به تعویق افتاده است می تواند زمینه را برای بهبود شرایط آبی در این استان مهیا کند و منابع آب زیر زمینی که هم اکنون به شهرهای شمالی کرمان اختصاص یافته را آزاد کند تا زمینه بهبود منابع آب زیر زمینی در استان کرمان مهیا شود.