آیین نکوداشت شاعر زنجانی‌تبار با حضور جمعی از مدیران فرهنگی، استادان دانشگاه، شاعران و مداحان در استان البرز برگزار شد؛ مراسمی برای پاسداشت کارنامه ادبی شاعری که شعر فارسی و ترکی را با عاطفه انسانی، ارادت آیینی، عشق به ایران و احترام به زبان مادری پیوند زده است.
به گزارش پایگاه خبری همبستگی ملی: عصر جمعه ۲۴ مهرماه ۱۴۰۵، همزمان با میلاد حضرت زینب(س)، آیین نکوداشت استاد فریدون مغانلو، شاعر پیشکسوت و زنجانی‌تبار، به همت مؤسسه فرهنگی‌هنری زنجانی‌های البرز «انجمن اشراق» و با حضور جمعی از چهره‌های فرهنگی، اجتماعی و ادبی در سالن اجتماعات اداره‌کل ورزش و جوانان استان البرز برگزار شد.
در این مراسم، دکتر ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، دکتر غفور خویینی، استاد دانشگاه خوارزمی و رئیس اسبق شورای شهر کرج، مهندس عزت مظفری، رئیس روابط عمومی سازمان ایسکو، استاد شوذب محمدی، رئیس بنیاد دعبل خزاعی البرز و جمعی از استادان، شاعران، مداحان و علاقه‌مندان به فرهنگ و ادب حضور داشتند. اجرای برنامه را رضا قاسم‌پور، روزنامه‌نگار و پژوهشگر فرهنگی، بر عهده داشت.
این آیین، افزون بر تجلیل از یک عمر تلاش ادبی، فرصتی برای بازخوانی نزدیک به شش دهه فعالیت شاعری بود که در دو زبان فارسی و ترکی، از مرثیه و شعر آیینی تا غزل، مضامین اجتماعی، عواطف خانوادگی و مفاهیم میهنی، به آفرینش ادبی پرداخته است.
انجمن اشراق و رسالت پاسداشت مفاخر فرهنگی
در آغاز مراسم، دکتر حسن تقیلو، رئیس هیئت‌مدیره مؤسسه فرهنگی‌هنری زنجانی‌های البرز، ضمن خیرمقدم به حاضران، گزارشی از فعالیت‌های فرهنگی، هنری و مذهبی انجمن اشراق ارائه کرد و نکوداشت استاد مغانلو را بخشی از رسالت این مجموعه در معرفی و پاسداشت سرمایه‌های ماندگار فرهنگی دانست.
وی با تأکید بر ضرورت ارج نهادن به هنرمندانی که سال‌های متمادی از عمر خود را صرف اعتلای شعر و ادب کرده‌اند، خاطرنشان کرد که چنین آیین‌هایی فرصتی برای معرفی میراث ادبی و انتقال تجربه‌های پیشکسوتان به نسل‌های جوان است.
تقیلو در پایان سخنان خود، غزلی در تجلیل از استاد مغانلو قرائت کرد که با استقبال حاضران همراه شد.
در ادامه، کلیپی از فعالیت‌های ادبی و فرهنگی این شاعر پیشکسوت که به همت مهندس انصاری، دبیر مراسم، تهیه شده بود، به نمایش درآمد و بخش‌هایی از سال‌ها حضور او در عرصه شعر و محافل ادبی را به تصویر کشید.
شریفی: تنوع فرهنگی با هم‌افزایی هنرمندان معنا پیدا می‌کند
دکتر ابراهیم شریفی، مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی استان البرز، در سخنانی با ابراز خرسندی از برگزاری آیین‌های نکوداشت شاعران و فرهیختگان اقوام مختلف، بر نقش مشارکت جمعی در پویایی حیات فرهنگی استان تأکید کرد.
وی با اشاره به گستردگی فعالیت‌های فرهنگی در حوزه‌های شعر، کتاب، هنر، رسانه و خبر، تنوع فرهنگی جامعه را ظرفیتی ارزشمند دانست که تقویت آن نیازمند همکاری هنرمندان، مؤسسات فرهنگی و گروه‌های فعال در این عرصه است.
شریفی همچنین با اشاره به فعالیت‌های مستمر انجمن اشراق، حمایت از جامعه فرهنگی و هنری را از رویکردهای اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی برشمرد و بر همراهی این مجموعه با برنامه‌های فاخر فرهنگی و ادبی تأکید کرد.
خویینی: تخیل و صور خیال در جهان شعری مغانلو جایگاه ویژه‌ای دارد
دکتر غفور خویینی، استاد دانشگاه خوارزمی و رئیس اسبق شورای شهر کرج، نیز فرهنگ و هنر را از ارزشمندترین موهبت‌های انسانی دانست و بر ضرورت تکریم صاحبان ذوق و اندیشه تأکید کرد.
وی با اشاره به بیش از چهار دهه آشنایی با استاد مغانلو، از خاطرات و تجربه‌های مشترک فرهنگی و اجتماعی خود سخن گفت و به ویژگی‌های شخصیتی و ادبی این شاعر پرداخت.
خویینی با تأکید بر جایگاه تخیل و صور خیال در شعر، این مؤلفه‌ها را از عناصر برجسته جهان شعری مغانلو ارزیابی کرد و نکوداشت چنین چهره‌هایی را اقدامی ارزشمند در پاسداشت سرمایه‌های فرهنگی جامعه دانست.
پیوند شعر مغانلو با سنت مرثیه‌سرایی و مجالس آیینی
یکی از بخش‌های پرشور این مراسم به سخنان استاد شوذب محمدی، رئیس بنیاد دعبل خزاعی البرز، اختصاص داشت.
محمدی با بازگویی خاطراتی از نزدیک به نیم‌قرن معاشرت و همراهی با استاد مغانلو، به جایگاه سروده‌های او در محافل مذهبی و آیینی پرداخت و سپس با اجرای مولودی‌خوانی، جلوه‌ای از پیوند میان شعر و سنت شفاهی مجالس مذهبی را به نمایش گذاشت.
شعر آیینی و مرثیه‌سرایی از بخش‌های مهم کارنامه ادبی مغانلو به شمار می‌رود؛ حوزه‌ای که سروده‌های او را با محافل مذهبی و ذائقه ادبی مخاطبان این مجالس پیوند داده است.
در همین بخش، ابیاتی از شعر ترکی رضا قاسم‌پور، متخلص به «یاشار زنگانی»، در تجلیل از این شاعر قرائت شد:
«فریدونام موغاندا گل
بولوت یاغیش دوغاندا گل
ایسلانمیشام باهار کیمی
گلین اوزون بوغاندا گل»
این ابیات، با اشاره به جایگاه مغانلو در مجالس مذهبی و پیوند او با مرثیه‌سرایی، ادای احترامی شاعرانه به سال‌ها فعالیت ادبی وی بود.
اشراق؛ مایه مباهات زنجانی‌های مقیم البرز
مهندس عزت مظفری، رئیس روابط عمومی سازمان ایسکو، دیگر سخنران این آیین بود که ضمن ابراز خرسندی از برگزاری مراسم، به ویژگی‌های انسانی و روحیات شاعرانه استاد مغانلو پرداخت.
وی فعالیت‌های فرهنگی و اجتماعی مؤسسه اشراق را مایه مباهات زنجانی‌های مقیم استان البرز دانست و بر اهمیت استمرار برنامه‌هایی تأکید کرد که زمینه معرفی مفاخر، تقویت پیوندهای اجتماعی و پاسداشت هویت فرهنگی را فراهم می‌کنند.
در ادامه، استادان شعر و ادب، تیموری و صفایی زنجانی، به شعرخوانی پرداختند. همچنین دل‌نوشته پدر گرامی شهید سردار عنایتی قرائت شد و فضای مراسم رنگ‌وبویی عاطفی به خود گرفت.
استاد حسینی نیز با اشاره به سابقه آشنایی خود با مغانلو از اوایل دهه ۱۳۵۰، خاطراتی از همراهی‌های فرهنگی و ادبی خود بازگو کرد. وی با اشاره به برگزاری ۲۳۱۲ نشست در انجمن شعر و ادب فرخی یزدی، بر اهمیت استمرار محافل ادبی و نقش آن‌ها در انتقال تجربه میان نسل‌های مختلف تأکید کرد.
دکتر فخرالدین انصاری، مدیرکل بازرسی فرودگاه پیام، شیخ شفیع صدری، رئیس اسبق اداره فرهنگ و ارشاد اسلامی کرج، استاد حسین جعفری، رئیس بسیج مداحان سپاه البرز، دکتر محمد جعفری، قاری بین‌المللی قرآن، و مهندس مهری شیخی، مشاور امور بانوان شهرداری کرج، از دیگر حاضران این آیین بودند.
مغانلو؛ شش دهه شاعری در دو زبان فارسی و ترکی
در بخش پایانی مراسم، استاد فریدون مغانلو با قدردانی از مؤسسه اشراق، سخنرانان، شاعران، مداحان، ذاکران و حاضران، با فروتنی اظهار داشت که خود را شایسته این میزان از محبت و تکریم دوستان نمی‌داند.
وی با اشاره به بیش از نیم‌قرن فعالیت در عرصه فرهنگ و ادب و حضور در مجالس مذهبی شمال‌غرب کشور، از موانست با آثار و اندیشه‌های شاعرانی همچون استاد شهریار، حسین منزوی، ناظر شرفخانه‌ای و منزوی اردبیلی یاد کرد.
این شاعر پیشکسوت همچنین به جایگاه مرثیه‌سرایی در کارنامه خود اشاره کرد و گفت شماری از سروده‌هایش در این حوزه به‌وسیله مداحان نام‌آشنا، از جمله استاد مؤذن‌زاده، اجرا شده است.
کارنامه ادبی مغانلو، گستره‌ای از شعر آیینی، مرثیه، غزل، عواطف خانوادگی، دغدغه‌های اجتماعی، عشق به ایران و پاسداشت زبان مادری را در بر می‌گیرد. انتشار مجموعه‌هایی همچون «گوهر عشق»، «روایت عشق»، «گل‌های فدک» و «حدیث عشق» نیز بخشی از فعالیت‌های او در عرصه مکتوب شعر است.
حافظه شعری نیرومند، حضور ذهن، بداهه‌پردازی و اجرای پرشور از ویژگی‌هایی است که نام این شاعر را با محافل ادبی و آیینی پیوند داده است؛ ویژگی‌هایی که در کنار تنوع زبانی و موضوعی آثارش، تصویری چندوجهی از فعالیت‌های فرهنگی او ارائه می‌کند.
مادر، زبان مادری و ایران در آینه شعر مغانلو
یکی از جلوه‌های برجسته جهان شعری استاد مغانلو، توجه به جایگاه مادر و احترام به والدین است. در سروده‌های فارسی و ترکی او، مادر نماد مهر بی‌منت، ایثار، نجابت و تربیت انسانی است؛ مفاهیمی که از مرز عواطف فردی فراتر می‌روند و به پیامی اخلاقی درباره ضرورت پاسداشت حرمت خانواده تبدیل می‌شوند.
از سوی دیگر، شعرهای میهنی و حماسی او بر مفاهیمی چون عزت انسانی، وفاداری به وطن و فداکاری در راه ایران استوارند. مغانلو در این سروده‌ها، شعر را بستری برای بیان احساسات ملی و تأکید بر ارزش‌های انسانی قرار می‌دهد.
او در یکی از سروده‌های خود می‌گوید:
«ما بر دل طوفانی خود می‌نازیم
بر خصلت انسانی خود می‌نازیم
تاریخ پُر از عزت و آوازه ماست
بر غیرت ایرانی خود می‌نازیم»
در سروده‌ای دیگر، با زبانی حماسی از عشق به میهن و آمادگی برای دفاع از آن سخن می‌گوید:
«دنیا همه جولانگه نامردان است
اول قدم عشق نثار جان است
سوگند به خون شهدای وطنم
جان و سر من فدایی ایران است»
در کنار این مضامین، نگاه انتقادی مغانلو به برخی تشریفات پرهزینه مجالس ختم نیز نشان می‌دهد که در جهان شعری او، شعر تنها ابزار بیان عواطف نیست، بلکه می‌تواند وسیله‌ای برای نقد عادت‌های اجتماعی و دفاع از کرامت خانواده‌های داغ‌دیده باشد.
غزل تقیلو در ستایش شاعر پیشکسوت
در پایان این آیین، شعر دکتر حسن تقیلو، متخلص به «سالک زنجانی»، در تجلیل از استاد فریدون مغانلو مورد توجه قرار گرفت؛ شعری که با اشاره به ویژگی‌های اخلاقی، قریحه ادبی و پیوند این شاعر با شعر آیینی، تصویری از جایگاه او در نگاه دوستان و همراهانش ارائه می‌کند.
تقیلو در بخشی از این سروده می‌گوید:
«مغانلو شاعری شوریده‌حال است
ادیب و فاضل و نیکوخصال است
نگویم او شبیه این و آن است
چه او خود واجد هر نوع کمال است
اگر از طبع جوشانش بپرسی
بسان چشمه‌ای صاف و زلال است»
و در ادامه، با اشاره به پیوند مغانلو با شعر آیینی و مجالس حسینی می‌سراید:
«نه در اندیشه جاه و مقام است
و نه دنبال تجلیل و مدال است
کسی که بر سر خوان حسین است
ورا حاجت چه بر دیگر رجال است»
نکوداشت مفاخر؛ پاسداشت هویت فرهنگی
آیین نکوداشت استاد فریدون مغانلو، فراتر از تجلیل از یک شاعر پیشکسوت، فرصتی برای یادآوری نقش هنرمندان در حفظ پیوندهای فرهنگی و انتقال میراث ادبی به نسل‌های آینده بود.
کارنامه نزدیک به شش دهه فعالیت این شاعر در دو زبان فارسی و ترکی، از شعر آیینی و مرثیه تا مضامین انسانی، خانوادگی و میهنی، نشان‌دهنده گستره علایق ادبی اوست؛ کارنامه‌ای که در آن عشق به مادر، احترام به زبان مادری، ارادت مذهبی و دلبستگی به ایران در کنار یکدیگر قرار گرفته‌اند.
برگزاری چنین آیین‌هایی، زمانی می‌تواند اثری ماندگارتر بر جای بگذارد که تکریم پیشکسوتان به برنامه‌ای مستمر برای معرفی آثار، ثبت تجربه‌ها و حمایت از جریان‌های اصیل شعر و ادب تبدیل شود؛ مسیری که هم به پاسداشت مفاخر فرهنگی می‌انجامد و هم زمینه آشنایی نسل جوان با سرمایه‌های ادبی کشور را فراهم می‌کند.
