رئیس سازمان جهاد دانشگاهی دانشگاه علوم پزشکی تهران با اشاره به آمار مربوط به زخم پای دیابتی گفت: حدود ۶ درصد از بیماران دیابتی به زخم مبتلا میشوند و در طول زندگی یک فرد دیابتی، ۲۵ درصد احتمال دارد که به زخم مزمن مبتلا شود؛ این دو آمار، آمارهای قابل توجهی هستند.
به گزارش پایگاه خبری همبستگی ملی ، سید مهدی طبایی امروز در نشست خبری دوازدهمین کنگره بین المللی زخم و ترمیم بافت یارا که در دانشگاه عوم پزشکی کشور برگزار شد، اظهار کرد: زخم نه به عنوان یک بیماری، بلکه به عنوان یک چالش بزرگ در حوزه سلامت در دنیا مطرح است و در سالهای اخیر خوشبختانه توجه به این موضوع در کشور ما نیز گسترش پیدا کرده است.
وی افزود: اهمیت و رنجی که بیماران مبتلا به زخمهای مزمن در کشور با آن مواجه هستند، مورد توجه مراکز تصمیمگیری و سیاستگذاری وزارت بهداشت، کادر درمان در حوزههای مختلف پزشکی و همچنین پژوهشگران، محققان و فناوران عرصه سلامت قرار گرفته است.
طبایی ادامه داد: زخمها را اگر بخواهیم به صورت کلی دستهبندی کنیم، به دو گروه زخمهای حاد و زخمهای مزمن تقسیم میشوند؛ زخمهای حاد در اثر جراحات، تصادفات، سوختگیها، تروماها و آسیبهای مختلف ایجاد میشوند و نیازمند اقدامات اورژانسی و درمانهای بیمارستانی هستند که بحث جداگانهای دارد.
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران گفت: دسته دوم، زخمهای مزمن هستند؛ یعنی زخمهایی که به صورت طبیعی و با روند معمول ترمیم و توان عادی بدن انسان، قابلیت بهبود در مدت زمان مشخص را ندارند و معمولاً بیش از ۱۲ هفته طول میکشد تا بهبود پیدا کنند.
وی با اشاره به عوامل مؤثر در ایجاد و تشدید زخمهای مزمن بیان کرد: بیماریهای زمینهای مختلف از جمله دیابت، مشکلات قلبی و عروقی، چاقی و سالمندی جزو عوامل زمینهساز و تشدیدکننده اختلال در بهبود زخمها هستند و همین مسئله چالش بسیار بزرگی را برای سیستم بهداشت و درمان ایجاد کرده است.
درگیری یک تا دو درصد جمعیت جهان با زخمهای مزمن
طبایی درباره شیوع زخمهای مزمن گفت: اگر بخواهیم درباره کلیت آمار صحبت کنیم، زخمهای مزمن حدود یک تا دو درصد جمعیت دنیا را به نوعی درگیر میکنند. دیابت نیز که یکی از علل مهم زخمهای مزمن است، به تنهایی بار بسیار بزرگی را به نظام بهداشت و درمان کشورها تحمیل میکند.
وی افزود: همانطور که میدانید، در کشور ما بر اساس آخرین برآوردها حدود پنج میلیون و ۵۰۰ هزار نفر مبتلا به دیابت هستند و همین برآوردها نشان میدهد که احتمالاً در سال ۲۰۵۰ بیش از هشت میلیون نفر دیابتی در کشور خواهیم داشت.
رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا با تأکید بر ضرورت ایجاد نظام ثبت داده در حوزه زخم گفت: نکتهای که درباره این آمارها وجود دارد، این است که متأسفانه بزرگترین چالش ما علاوه بر مباحث درمانی در حوزه زخمهای مزمن، بحث ثبت داده است که یک بحران بزرگ در کشور ما محسوب میشود.
وی ادامه داد: ما نظاممند و ملیِ رجیستری بیماریها را در کشور کمتر داریم و در حوزه زخم نیز این سیستم واقعاً بسیار ناقص است؛ بنابراین بسیاری از آمارهایی که ارائه میشود در حد برآورد است و آمار دقیق محسوب نمیشود. این برآوردها بر اساس مطالعات منطقهای و مطالعات محدودی که انجام شده، به دست میآیند.
۲۵ درصد احتمال ابتلا به زخم مزمن در طول زندگی بیماران دیابتی
طبایی با اشاره به آمار مربوط به زخم پای دیابتی گفت: حدود ۶ درصد از بیماران دیابتی به زخم مبتلا میشوند و در طول زندگی یک فرد دیابتی، ۲۵ درصد احتمال دارد که به زخم مزمن مبتلا شود. این دو آمار، آمارهای قابل توجهی هستند.
وی افزود: در ایران نیز بر اساس مطالعات منطقهای انجامشده، از هر پنج بیمار مبتلا به زخم دیابتی، متأسفانه یک نفر دچار قطع اندام تحتانی میشود و این آمار بسیار مهم است.
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران ادامه داد: مرگومیر بیمارانی که دچار زخم پای دیابتی میشوند نیز بسیار قابل توجه است. آخرین برآوردها نشان میدهد مرگومیر پنجساله بیمارانی که دچار زخم دیابتی هستند، حدود ۵۰ درصد است و این موضوع بسیار فاجعهبار است.
طبایی اظهار کرد: این میزان مرگومیر حتی از برخی سرطانها نیز بیشتر است؛ از جمله سرطان پستان که یکی از شایعترین سرطانها در زنان است و سرطان پروستات که از شایعترین سرطانها در مردان محسوب میشود.
ضرورت توسعه پژوهشهای نوآورانه و ثبت ملی زخمها
وی تأکید کرد: بنابراین پرداختن به حوزه زخمها، توجه به سیستم ثبت و رجیستری زخمها و همچنین توجه به پژوهشهای نوآورانه برای اینکه بتوانیم ابزارهای جدید، پانسمانهای جدید و مداخلات جدیدی برای درمان زخمهای مزمن داشته باشیم، جزو ضروریات جهانی و از ضرورتهای حوزه سلامت کشور ماست.
رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا گفت: ما در جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران از سال ۱۳۹۲ که نخستین کنگره بینالمللی زخم را راهاندازی کردیم، هر سال این هشدار را مطرح کردهایم و سعی کردهایم یک سازوکار علمی و ملی را به صورت سالیانه فراهم کنیم تا آخرین دستاوردهای علمی و پژوهشی توسط پژوهشگران، استادان، محققان و درمانگران مختلف در سطح کشور در این مجمع گرد هم بیاید و آخرین تبادلات علمی انجام شود.
وی افزود: تلاش کردهایم در این کنگره زمینهای فراهم شود تا گروههای مختلف بتوانند در کنار یکدیگر قرار بگیرند و این اقدامات و فعالیتها را پیش ببرند.
طبایی با قدردانی از استادان دانشگاه علوم پزشکی تهران بیان کرد: خوشبختانه به همت اساتید در دانشگاه علوم پزشکی تهران که گنجینه و افتخار بزرگ ما هستند، طی ۱۲، ۱۳ سال گذشته از همکاری این اساتید بهرهمند بودهایم.
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران همچنین خاطرنشان کرد: چندین بار برای اجرای این کنگره برنامهریزی و آمادهسازی کردیم، اما متأسفانه به خاطر شرایط خاص به تعویق افتاد و انشاءالله بتوانیم در آخرین همین هفته میزبان شایستهای برای جمع علمی کشور باشیم.
رونمایی از شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی در دوازدهمین کنگره یارا
طبایی از رونمایی شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی در این کنگره خبر داد و گفت: این شبکه بهعنوان یک شبکه ملی، پژوهشگران و محققان سراسر کشور، درمانگران، پزشکان، پرستاران، فناوران، شرکتهای دانشبنیان و بیماران مبتلا به زخمهای مزمن را گرد هم خواهد آورد.
وی افزود: این شبکه در واقع کلیه پژوهشگران و محققانی را که در سراسر کشور در حوزه زخم و ترمیم بافت فعالیت میکنند، پوشش خواهد داد و از سوی دیگر، همه درمانگران، متخصصان، پزشکان و پرستارانی که در این حوزه فعالیت میکنند نیز میتوانند عضو این شبکه شوند.
فناوران و شرکتهای دانشبنیان عضو شبکه ملی زخم میشوند
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران ادامه داد: فناوران و شرکتهای دانشبنیانی که در حوزه زخم و ترمیم بافت فعالیت میکنند نیز یکی دیگر از شاخههای این شبکه خواهند بود و بیماران مبتلا به زخمهای مزمن نیز در این شبکه عضویت خواهند داشت.
طبایی هدف از ایجاد این شبکه را گرد هم آوردن همه فعالان و نیازمندان حوزه آموزش، درمان و پژوهش زخم در کشور دانست و اظهار کرد: تلاش میکنیم در این شبکه، دادهها و دورههای آموزشی متناسب را هم برای عموم مردم و هم برای درمانگران فراهم کنیم.
وی ادامه داد: همچنین قرار است گروههای پژوهشی مختلف و دستاوردهای علمی در این شبکه به نمایش گذاشته شوند و پروژههای تحقیقاتی به صورت کشوری و شبکهای تعریف و اجرا شوند.
حمایت از محصولات و فناوریهای حوزه زخم
رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا با اشاره به نقش شبکه ملی زخم در حمایت از فناوریهای این حوزه گفت: از سوی دیگر، تلاش میکنیم محصولات و فناوریهای مرتبط با زخم را در این شبکه مورد حمایت علمی و شبکهای قرار دهیم تا ظرفیتهای موجود در کشور در این زمینه به یکدیگر متصل شوند.
طبایی با اشاره به زمان آغاز به کار این شبکه خاطرنشان کرد: شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی در جریان برگزاری این کنگره رونمایی خواهد شد و بهعنوان یکی از پروژههای مهم و بزرگ جهاد دانشگاهی کشور معرفی میشود.
آغاز پروژه تأسیس مرکز ملی زخم با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی تهران
وی همچنین از آغاز پروژه تأسیس مرکز ملی زخم با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی تهران خبر داد و گفت: پروژه دیگری نیز در این همایش رونمایی خواهد شد که در واقع آغاز پروژه تأسیس مرکز ملی زخم با مشارکت دانشگاه علوم پزشکی تهران است.
طبایی افزود: این پروژه، یک طرح مصوب است که مورد تأیید دانشگاه علوم پزشکی تهران قرار گرفته و قرار است به صورت مشترک با جهاد دانشگاهی، یک مرکز آموزشی، پژوهشی و درمانی زخم در کشور تأسیس کنیم.
وی ادامه داد: این مرکز مجهز به گروههای آموزشی، پژوهشی و درمانی خواهد بود و به صورت یک مرکز چندتخصصی فعالیت خواهد کرد و بهعنوان یک مرکز ملی در پایتخت به ارائه خدمات خواهد پرداخت.
تدوین پروتکلهای استاندارد درمان زخم و راهاندازی رجیستری
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران با اشاره به مأموریتهای پیشبینیشده برای مرکز ملی زخم اظهار کرد: استانداردسازی درمان زخم، تدوین پروتکلهای درمانی و راهاندازی رجیستری زخم از جمله اهداف و فعالیتهای این مرکز خواهد بود.
طبایی تأکید کرد: هدف این است که این مرکز به یک مرکز رفرال جامع در حوزه درمان زخم در کشور تبدیل شود و بتواند در زمینه آموزش، پژوهش و درمان زخم، خدمات تخصصی و چندتخصصی ارائه کند.
وی گفت: آغاز این پروژه در قالب تفاهمنامه میان جهاد دانشگاهی و دانشگاه علوم پزشکی تهران در جریان دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا اعلام خواهد شد.
تأکید طبایی بر نقش شبکه ملی زخم در پشتیبانی علمی و آموزشی
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران و رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا، با تشریح اهداف شبکه ملی زخم جهاد دانشگاهی گفت: هدف اصلی این شبکه، حمایت علمی، درمانی، آموزشی و اطلاعرسانی از فعالان حوزه زخم است تا این افراد بتوانند عضو شبکه شوند و در زمینه درمان بیماران، همافزایی علمی، آموزشی و تجربی داشته باشند.
وی افزود: جهاد دانشگاهی دانشآموختگانی دارد که در سراسر کشور در این حوزه فعالیت میکنند و این افراد به پشتیبانی علمی نیاز دارند؛ بنابراین، شبکه ملی زخم بیش از هر چیز رسالت پشتیبانی آموزشی و پژوهشی خواهد داشت و تلاش میکند شبکههای پژوهشی را به یکدیگر مرتبط کرده و پروژههای تحقیقاتی جدید را معرفی کند.
طبایی با اشاره به ماهیت فعالیتهای جهاد دانشگاهی اظهار کرد: جهاد دانشگاهی بهعنوان یک نهاد آکادمیک، وظیفه ملی مشخصی در همه این حوزهها ندارد، اما به دلیل ماهیت پیشرو بودن جهاد دانشگاهی، هرجا احساس کنیم خلأیی وجود دارد یا به موضوعی توجه کافی نشده است، وارد میشویم و تلاش میکنیم توجه مراکز سیاستگذار را به آن حوزه جلب کنیم.
نبود مرکز جامع سیاستگذار در حوزه زخم
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران درباره ضرورت راهاندازی مرکز ملی زخم نیز گفت: در حوزه زخم، خلئی که امروز احساس میکنیم، نبود یک مرکز جامع است که بتواند به نوعی سیاستگذار، رهبر و هدایتکننده حوزه درمان، پژوهش و آموزش زخم در کشور باشد.
وی ادامه داد: با وجود فعالیتهای گستردهای که در سالهای گذشته در حوزه زخم انجام شده و خدمات درمانی مختلفی که به بیماران ارائه میشود، هنوز کلینیکهای استاندارد درمان زخم در کشور تعریف نشدهاند و این موضوع یک نقص جدی محسوب میشود.
طبایی افزود: اگر فردی بخواهد بهعنوان درمانگر در حوزه زخم فعالیت کند، در حال حاضر مجوز مشخصی برای تأسیس درمانگاه زخم از سوی وزارت بهداشت وجود ندارد. قاعدتاً باید مرکزی وجود داشته باشد که این موضوع را پیشنهاد دهد، پروتکل تدوین کند، مطالعات علمی و پژوهشی و امکانسنجی انجام دهد و نتایج آن را برای تصمیمگیری به مراکزی مانند مجلس و وزارت بهداشت ارائه کند.
ضرورت راهاندازی نظام ملی ثبت دادههای زخم
وی یکی دیگر از مأموریتهای احتمالی مرکز ملی زخم را توجه به ثبت دادههای بیماران مبتلا به زخم عنوان کرد و گفت: توجه به ثبت دادههای زخم در کشور هنوز به یک اولویت تبدیل نشده است، در حالی که تا زمانی که درباره یک موضوع داده نداشته باشیم، نمیتوانیم درباره آن تصمیم درستی بگیریم و برنامه پیشگیرانهای برای آن داشته باشیم.
رئیس دوازدهمین کنگره بینالمللی زخم و ترمیم بافت یارا ادامه داد: یکی از اقداماتی که این مرکز میتواند پیشنهاد دهد و حتی مجری آن باشد، ایجاد یک نظام ملی برای رجیستری یا ثبت بیماران مبتلا به زخم است.
تدوین پروتکلهای استاندارد درمان زخم
طبایی با اشاره به جایگاه علمی مرکز ملی زخم اظهار کرد: این مرکز میتواند با توجه به اینکه با برند یک دانشگاه مادر کشور تأسیس میشود و اساتید برجسته حوزه پزشکی کشور میتوانند در آن عضویت داشته باشند، هستههای علمی مختلفی تشکیل دهد و پروتکلهای استاندارد درمان زخم را پیشنهاد کند.
وی تأکید کرد: ما مصوبکننده نیستیم، بلکه یک مرجع علمی هستیم که میتوانیم پیشنهاد دهیم برای مثال، پروتکل درمان زخم پای دیابتی چگونه باشد؛ فردی که فقط مبتلا به دیابت است چه مراقبتهایی را انجام دهد تا دچار زخم نشود و اگر به زخم گرید یک مبتلا شد، چه پروتکلی رعایت شود تا زخم به گرید دو نرسد.
طبایی افزود: همچنین باید مشخص شود در هر مرحله از بیماری، چه زمانی و با چه مدالیته درمانی، دارو، پانسمان و هزینهای درمان انجام شود تا بتوان یک مسیر استاندارد برای درمان زخم در کشور تعریف کرد.
بیمهها نباید هزینه پیشگیری و درمان زخم را نادیده بگیرند
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران در پاسخ به سوال ایسنا در خصوص ضرورت سیاستگذاری در حوزه بیمه گفت: در حوزه بیمه با یک نقص بزرگ مواجه هستیم.
وی توضیح داد: اگر یک بیمار مبتلا به زخم پای دیابتی نیاز به مراقبت و پانسمان داشته باشد، هزینه پانسمان او مشمول بیمه نیست، اما اگر به مرحله قطع پا برسد، هزینه قطع عضو تحت پوشش بیمه قرار میگیرد؛ بنابراین این یک سیاست اشتباه است.
طبایی ادامه داد: بیماران مبتلا به زخمهای مزمن، در بسیاری از موارد از اقشار اقتصادی و اجتماعی پایین جامعه هستند و بیماری که باید برای مدت دو سال برای درمان زخم خود مراجعه کند و هزینه پانسمان، پزشک و پرستار بپردازد، در شرایطی که بیمه از او حمایت نمیکند، ممکن است به جایی برسد که بگوید نامهای به من بدهید تا پایم را قطع کنم و از این شرایط راحت شوم.
وی خاطرنشان کرد: یک مرکز با جایگاه ملی میتواند این موضوع را بررسی و برای سیاستگذاران تبیین کند که این یک معضل در کشور و نظام بیمهای ماست و باید برای اصلاح آن اقدام شود.
ضرورت طراحی دورههای تخصصی آموزش زخم
طبایی همچنین با اشاره به کمبود آموزش تخصصی در حوزه زخم گفت: در برخی رشتههای تخصصی، آشنایی کافی با درمان زخمهای مزمن در دوره تحصیل وجود ندارد؛ برای مثال، متخصصان پوست، پرستاران، متخصصان عفونی و جراحان به دورههای آموزشی تکمیلی در این حوزه نیاز دارند.
وی افزود: طراحی دورههای تکمیلی مانند فلوشیپ زخم و دورههای کارشناسی زخم در رشته پرستاری، از جمله نیازهایی است که در کشور وجود دارد.
رئیس سازمان جهاد دانشگاهی علوم پزشکی تهران تأکید کرد: مرکز ملی زخم میتواند پروتکلهای آموزشی را تکمیل و ارائه کند و حتی زمینه پذیرش دانشجو در دورههای فلوشیپ و دورههای تکمیلی حوزه زخم را در کشور فراهم کند و در این زمینه پیشگام باشد.
