پایگاه خبری همبستگی ملی
با فرارسیدن پاییز و بازگشایی مدارس و دانشگاه‌ها، نظام آموزشی کشور بار دیگر نبض پویایی و تکاپوی علمی را در شهرها به جریان انداخته است. با این حال، تلاقی این آغاز با چالش‌های ساختاری در حوزه انرژی، ناترازی گاز در فصول سرد و ابهامات ژئوپلیتیکی و منطقه‌ای، مدیران و سیاست‌گذاران را در برابر آزمونی زودهنگام اما کاملاً قابل‌پیش‌بینی قرار می‌دهد. تدبیر منطقی ایجاب می‌کند که نهادهای آموزشی به جای اتکا به مدیریت منفعلانه و تعطیلی‌های ناگهانی در روزهای اوج بحران، از همین امروز زیرساخت‌های تاب‌آوری آموزشی و آموزش مجازی را فعال و به‌روزرسانی کنند.
تجربه سال‌های اخیر نشان می‌دهد که با نخستین امواج برودت هوا و افزایش مصرف خانگی، بخش آموزش و دانشگاه‌ها در زمره نخستین زنجیره‌هایی قرار می‌گیرند که با اعمال محدودیت در مصرف سوخت، به سمت تعطیلی‌های مقطعی سوق داده می‌شوند. این تصمیمات ضرب‌الاجلی اگر بدون تمهیدات فنی و آماده‌سازی پلتفرم‌های برخط صورت گیرد، نه‌تنها به کیفیت آموزش و تقویم تحصیلی آسیب جدی وارد می‌کند، بلکه احساس بلاتکلیفی و فرسایش روانی را در میان میلیون‌ها دانش‌آموز، دانشجو و خانواده‌های آنان تقویت خواهد کرد.
از سوی دیگر، در شرایطی که متغیرهای منطقه‌ای و فشارهای زیرساختی نیازمند حداکثر بهره‌وری و انعطاف‌پذیری است، پدافند غیرعامل در حوزه آموزش یک ضرورت راهبردی به شمار می‌رود. آموزش مجازی دیگر نه یک تدبیر اضطراری موقت، بلکه بخشی از معماری مدرن و راهبردی نظام‌های آموزشی نوین است. در اختیار داشتن شبکه‌ای پایدار، سامانه‌های بومی بهینه‌سازی‌شده و پروتکل‌های روشن تدریس غیرحضوری، قدرت مانور کشور را در برابر هرگونه شوک اقلیمی یا تحولات پیش‌بینی‌نشده بالا می‌برد.
برای پرهیز از غافلگیری، وزارت آموزش و پرورش، وزارت علوم و متولیان فناوری اطلاعات باید اقداماتی چندوجهی را بی‌درنگ در دستور کار قرار دهند:
۱. ارتقای پهنای باند و پایداری سرورها: سامانه‌های آموزشی مانند «شاد» و پرتال‌های آموزش الکترونیکی دانشگاه‌ها باید پیش از مواجهه با بار ترافیکی سنگین، مورد تست‌های فشار و بهینه‌سازی زیرساختی قرار گیرند.
۲. تدوین دستورالعمل‌های آموزش ترکیبی (Hybrid Learning): دانشگاه‌ها و مدارس باید از آغاز سال تحصیلی سازوکار تدریس ترکیبی را تمرین کنند تا در صورت بروز هرگونه اختلال در دسترسی فیزیکی یا تأمین انرژی، انتقال از کلاس حضوری به فضای برخط بدون تنش و افت کیفیت محقق شود.
۳. تسهیل دسترسی عادلانه: سیاست‌گذاری تعرفه‌ای برای ترافیک آموزشی و ارائه بسته‌های حمایتی اینترنت، پیش‌شرط عدالت آموزشی در مواقع بروز شرایط خاص است.
مدیریت استراتژیک ایجاب می‌کند که سیاست‌گذاران تهدید ناترازی سوخت و ریسک‌های محیطی را نه در زمان وقوع، بلکه در مرحله پیش‌بینی و پیشگیری مدیریت کنند. حفظ پویایی علمی کشور در هر شرایطی ممکن است، مشروط بر آنکه بسترهای مجازی از هم‌اکنون به عنوان یک سنگر مطمئن و آماده‌به‌کار تجهیز شوند.
