پایگاه خبری همبستگی ملی :نشست نقد و بررسی کتاب «داستان توسعه در ایران» به ابتکار مؤسسه ی فرهنگی هنری سایه ی سرو آزاد، روز دوشنبه 22 خرداد 1402، در سالن اجتماعات شهرکتاب بهشتی برگزار شد.
در این نشست، دکتر فرهاد نیلی، مهندس محمدرضا انصاری و دکتر محمدابراهیم محجوب از زوایای مختلف، به بررسی این کتاب ارزشمند پرداختند.
کتاب «داستان توسعه در ایران» در دو جلد منتشر شدهاست؛ جلد نخست آن (لوح فکر؛ 1397) به مسیر توسعه ی صنعتی ایران، از آغاز صدارت امیرکبیر تا پیروزی انقلاب اسلامی میپردازد. جلد دوم، (لوح فکر؛ 1399) داستان توسعهی صنعتی ایران را از پیروزی انقلاب اسلامی تا دولت یازدهم، بیان میکند. این کتاب، به همت گروه مهندسی خِرَد و به قلم دکتر سعید موسوی تألیف شدهاست. گروه مهندسی خِرَد، از ابتدای دههی هفتاد شمسی، فعالیت خود را آغاز کرد و تا امروز، در بخشهای گوناگون صنعت کشور، فعال بوده است. گروه مهندسی خِرَد، تألیف این کتاب را ادای دینی به مهندسان و پیمانکاران کشور دانستهاست.
در این نشست، ابتدا دکتر سعید موسوی، به نمایندگی از گروه مؤلفان، در مورد چرایی تألیف این کتاب و روش پژوهشی خود پرداخت. وی با بیان مختصری از تاریخچه ی شرکت مهندسی خِرَد، پیدایش ایده ی خلق این کتاب را، نیاز مبرم جامعه ی ایران به دانستن تاریخچه ی صنعت و نقش مهندسان و پیمانکاران عنوان کرد. او در ادامه ی سخنان خود، به منابع متعددی اشاره کرد که در گردآوری اطلاعات و آمار این کتاب از آنها استفاده شده است. این موضوع، بیانگر حجم عظیم مطالعات و دقت و صحت اعداد و ارقامیست که در این کتاب موجود است.
همچنین، وی با اشاره به مصاحبه های گوناگونی که در این کتاب وجود دارد، ضمن قدردانی از این افراد، مخاطبان را به گستردگی و تنوع مصاحبه شوندگان توجه داد که این موضوع، شاید در کمتر کتابی در این حوزه، قابل مشاهده باشد.
در ادامه، دکتر فرهاد نیلی به بررسی و واکاوی جلد نخست این کتاب پرداخت. دکتر نیلی، با بیان نیاز جامعه ی ما به «داستان پردازی» در حوزههای مختلف اجتماعی و اقتصادی، به بررسی نمونه هایی در فرهنگهای دیگر پرداخت؛ از جمله، کتاب تحسین برانگیز خوشه های خشم که به بهترین شکل، میتواند شرایط اجتماعی و اقتصادی زمان خود را بیان کند و مخاطب را نسبت به دوران رکود اقتصادی امریکا، آگاه سازد. وی همچنین، به نقش تأثیرگذار برخی شخصیتها همچون عالیخانی و عظیمی در نهادسازیهای اقتصادی اشاره کرد که توانسته اند ردپایی ماندگار از خود باقی بگذارند. دکتر نیلی، ضمن تحسین کتاب «داستان توسعه در ایران» بیان داشت که این کتاب، توانسته سرفصل هایی را واکاوی کند، که هر کدام ظرفیت پژوهشی مستقل را دارند. او اشاره داشت که این کتاب، برای نخستین بار توانسته داستانهایی ناگفته را از تاریخ اقتصادی ایران معاصر بیان کند که میتواند زمینهی پژوهشی ارزشمندی برای دانشجویان و محققان این حوزه باشد. در پایان سخنانش، دکتر نیلی با اشاره به نقش چهره های وطن دوست در سازندگی ایران، از مؤلفان این کتاب ارزشمند، به عنوان نمونهای از این میهنپرستان نام برد.
سومین سخنران این نشست، مهندس محمدرضا انصاری، از پیشکسوتان عرصهی مهندسی پیمانکاری بود. وی که از چهرههای سرشناس این عرصه به شمار میرود، ضمن تقدیر از مؤلفان این کتاب ارزشمند، از آنان به عنوان ایثارگرانی نام برد که دل در گرو ایران دارند و جز سربلندی آن، چیزی نمیخواهند؛ وگرنه، انجام پروژهی تحقیقاتی ارزشمندی در این ابعاد، نمیتواند انگیزهی دیگری داشته باشد. مهندس انصاری، با اشاره به سرفصلهای جلد دوم این کتاب، بیان داشت که خواننده میتواند با مطالعهی این دو جلد، صاحب تحلیل و نظر شود.
وی، ضمن بیان خاطراتی از دوران فعالیت خود، به چالشهایی که در دولتهای پس از جنگ تحمیلی بر سر راه پروژههای عمرانی قرار داشت، پرداخت و یکی از مهمترین آنها را، عدم استقلال سازمان برنامه وبودجه و اِعمال نظر صاحبان قدرت در تصمیم سازیهای این سازمان دانست. از نظر وی، این اِعمال نظرها، برخی پروژه های کارشناسی نشدهای را رقم زد که بسیاری از آنها، نتوانسته اند به سرانجام برسند. مهندس انصاری، ناتمام ماندن بیش از هشتادهزار پروژهی عمرانی و ازدسترفتن بیش از سه میلیون فرصت شغلی را، در کنار هدررفت سرمایه های مادی کشور و آسیبهای زیست محیطی، بخشی از خسارات این تصمیمگیری های نادرست عنوان کرد. وی معتقد است که تألیف این کتاب و آثاری از این دست، باید ادامه بیابد تا این آسیبها را ریشه یابی کند تا از تکرار آنها جلوگیری شود.
آخرین سخنران این نشست، دکتر محمدابراهیم محجوب بود که خود، برای جلد اول این کتاب مقدمه نوشته است. وی ضمن تجلیل از مرحوم دکتر علی رضاقلی، صحبتهای خود را پیرامون مقدمهی این استاد فقید بر جلد دوم این کتاب ایراد کرد.
